چگونه مطالعه توام با موفقیت داشته باشیم؟

آیا تاکنون به این موضوع فکر کرده ایدکه هنگام مطالعه از چه روشی استفاده می کنید؟ آیا شما جزو دسته ای از دانشجویان هستید که روش ویژه ای برای مطالعه خود انتخاب نموده اید یا جزو کسانی هستید که به هر طریق که پیش آید درس می خوانند؟ اصلا" آیا شما به این مسئله معتقد هستید که یک روش مطالعه صحیح و اصولی می تواندبسیاری از مشکلات تحصیلی شما را مرتفع سازد یا خیر؟ آیا تا بحال به این موضوع فکر کرده ایدکه بسیاری از دانشجویان موفق روش صحیحی برای مطالعه داشته اند؟ و ...

شاید شما هم به دانشجویانی برخورد کرده اید که می گویند"همه کتاب و جزوه را می خوانم اما موقع امتحان آنها را فراموش می کنم" یا "من استعداد درس خواندن ندارم چون با اینکه همه مطالب را می خوانم اما همیشه نمراتم پایین است" و یا ...

بسیاری از مشکلات اینگونه دانشجویان به نداشتن یک روش صحیح برای مطالعه باز می گردد. بعنوان مثال نگارنده دوستی را سراغ دارد که چند سال پیش در امتحان کنکور مردود شد در حالی که او از دوستان قبول شده خود در کنکور، مطالعات خیلی بیشتری داشت. این موضوع همه دوستان را متعجب ساخته بود به همین علت مسئله را پیگیری کردیم پس از مقداری بررسی متوجه شدیم که بزرگترین  اشکال وی عدم مرور صحیح کتابهای مطالعه شده بوده است. اشکال اصلی این بود که ایشان پس از مطالعه دقیق یک کتاب و اتمام آن، سراغ کتاب دیگر می رفته است بدون اینکه برای جلوگیری از فراموشی مطالب کتابهای خوانده شده قبلی به مرور آنها بپردازد.در نتیجه تنها دروسی که ایشان قادر به پاسخگویی مطلوب به سئوالات آن بود، دروسی بود که در اواخر مطالعات خود داشته است و دروس قبلی به فراموشی سپرده شده بود.

بنابراین قبل از اینکه خود را محکوم کنیم به نداشتن استعداد درس خواندن، کمبود هوش، کمبود علاقه، عدم توانایی و سایر موارد، بهتر است نواقص خود را در مطالعه کردن بیابیم و به اصلاح آنها بپردازیم.در آن صورت به لذت درس خواندن پی خواهیم برد درست مثل کسی که مهارت شنا کردن را آموخته، نه تنها از آب نمی ترسد بلکه از آن لذت هم می برد، یقینا" کسی که مهارت خواندن و روشهای صحیح را بیاموزد از درس خواندن لذت خواهد برد.

اولین قدم در این راستا آنست که با اندکی تفکر عادت های نامطلوب خود را در مطالعه بیابید(مثل مطالعه کردن در یک اتاق پر سر و صدا، مطالعه هنگام خستگی و ...) و سپس عادتهای مطلوب را جایگزین آن نمایید.

شما می توانید برای اصلاح عادتهای نا مطلوب  و یا تقویت عادتهای مطلوب و یا افزایش میزان مطالعه از " قراردادهای مشروط" استفاده نمایید. در اینجا قرارداد مشروط پیمانی است که خود شما با خود می بندید و در نتیجه انجام آن خود را تنبیه یا پاداش می دهید.

در اینجا توجه شما را به نمونه ای ازیک قرار دادمشروط جلب می کنم.

به اعتقاد" ویلیام جیمز " هر گونه بهبود حافظه در واقع عبارتست از اصلاح آن روشهایی که شخص معمولا" در دشت واقعیت ها به کار می برد. بنابراین ما با تغییر عادات مطالعه و بهبود و اصلاح آن در واقع به بهبود و افزایش کارایی حافظه خود کمک می نماییم.یکی از نظرات دیگر در خصوص تغییر عادات مطالعه مربوط به " لاین برگر" است، او معتقد است که تغییر عادات مطالعه طی مراحل زیر باید صورت گیرد:

1-    آگاهی ( درباره موضوع )

2-    علاقه

3-    ارزیابی (ارزیابی اطلاعات بدست آمده با در نظر گرفتن موقعیتهای موجود)

4-    آزمایش ( بکار بستن فکر)

5-     مطابقت خود با فکر تازه و اختیار و قبول آن

پس از اینکه عادات نا مطلوب در مطالعه خود را یافتید  و به اصلاح آن پرداختیداکنون وقت آن فرا رسیده که با برخی از مهمترین روشهای مطالعه آشنا شوید.

انواع روشهای مطالعه

بعضی از مهمترین روشهای مطالعه که در کتابهای مختلف بدانها اشاره شده است عبارتند از:

·        روش " پس ختام "

·        روش " تند خوانی"

·        روش عبارت خوانی

·        روش دقیق خوانی

·        روش خواندن اختصاری

·        روش خواندن برای درک زیبایی

در اینجا ما به اختصار برخی از مهمترین این روشها را توضیح می دهیم.

·        روش " پس ختام "

این روش یکی از معروفترین روشهای بهسازی حافظه است که به منظور افزایش توانایی دانشجو برای مطالعه و بخاطر سپردن مطالب ارائه شده در یک کتاب درسی ابداع شده است. نام این روش همانند نام انگلیسی آن  (PQ4R) متشکل از حروف اول شش مرحله آنست.

1-  مرحله پیش خوانی

2-  ″         سئوال کردن

3-  ″          خواندن

4-  ″          تفکر

5-  ″          از حفظ گفتنی

6-                                         ″           مرور کردن

1- مرحله پیش خوانی:

در این مرحله دانشجوفصلهای  مختلف کتاب را بصورت یک مطالعه اجمالی و مقدماتی مطالعه میکند.از جمله موارد این مرحله خواندن عنوان فصلها، خواندن سطحی فصول، توجه به تصاویر، بخش های اصلی و فرعی و خلاصه فصلها میباشد

هدف در این مرحله یافتن یک  دید کلی نسبت به کتاب و ارتباط دادن بخشهای مختلف کتاب با یکدیگر می باشد

2- مرحله سوال کردن :

پس از مطالعه اجمالی موضوعات و نکات اصلی، دانشجو درباره آنها به طرح سوال می پردازد. این کار باعث افزایش دقت، تمرکز فکر،  سرعت و سهولت یادگیری می گردد.

3- مرحله خواندن :

در این مرحله دانشجو به خواندن دقیق و کامل مطالب کتاب می پردازد. هدف در این مرحله فهمیدن کلیات و جزئیات مطالب ونیز پاسخگویی به سئوالات مرحله قبل می باشد. در مرحله خواندن برای فهم بهتر مطالب می توان از کارهایی مثل نت برداری، علامت گذاری و خلاصه نویسی بهره جست. 

4- مرحله تفکر :

در این مرحله به دانشجو گفته می شود که هنگام خواندن ، ساختن سئوالها و ایجاد ارتباط بین دانسته های خود، درباره مطلب فکر کند. در این مورد نیز ظاهرا" مهمترین اصل همان بسط معنایی است. بسط معنایی ممکن است در مراحل پنجم وششم یعنی در مراحل از حفظ گفتنی و مرور کردن نیز نقشی داشته باشد.

5- مرحله از حفظ گفتنی :

در این مرحله دانشجو سعی می کند بدون مراجع به کتاب و از حفظ به یاد آوری مطالب خوانده شده بپردازد.و بار دیگر به سئوالهایی که خود طرح کرده پاسخ دهد.در اینجا دانشجو باید بتواند مطالب آموخته شده را در قالب کلمات برای خود بیان کند در غیر اینصورت لازم است که مجددا" به خواندن مطالبی که آموخته نشده بپردازد.مرحله از حفظ گفتنی در پایان هر بخش انجام می گیرد و وقتی بخش های یک فصل به اتمام رسید به مرحله بعد یعنی مرور کردن یا آزمون وارد می شویم.

6- مرحله مرور کردن:

مرحله مرور کردن یا آزمون در پایان هر فصل انجام می گیرد. در اینجا دانشجو به مرور  موضوعات اصلی و نکات مهم و نیز ارتباط مفاهیم مختلف با یکدیگر می پردازد و در صورت برخورد با موضوعات مورد اشکال به متن کتاب مراجعه می کند. یکی از راههای کمک به این مرحله پاسخگویی به سئوالات و تمرینات پایان فصل است.در صورت عدم وجود سئوال در پایان فصل شما می توانید خودبه طراحی سئوال و آزمایش خود بپردازید و بدین ترتیب قبل از اینکه استاد شما را بیازماید شما مقدمتا" اینکار را کرده اید، اجرای این مرحله می تواند مقداری از اضطراب امتحان را برای دانشجو کاهش دهد.

· مرحله  روش دقیق خوانی:

در این روش هدف این است که دانشجو بتواند مطالب کتاب را به صورت کامل و دقیق درک کرده و به صورتی سازمان یافته و منظم در حافظه خود نگهداری نماید. برخی از فنون موجود که می تواندبه روش دقیق خوانی کمک کند عبارتند از :

خلاصه برداری

سازمان دهی مطالب

علامت گذاری در متن

تکنیک خلاصه برداری :

در این تکنیک دانشجو به نوشتن عبارت، مفاهیم و موضوعات کلیدی متن می پردازد بطوری که در مرور کردن مطالب دانشجو بتواند بانگاه کردن وخواندن خلاصه های خود، همه مطالب  متن کتاب  رایادآوری کند .یک روش بسیار مطلوب اینست که شماازخلاصه ها نیز دوباره خلاصه برداری کنید بطوریکه بعد از چند نوبت خلاصه برداری بامراجعه به اخرین خلاصه بتوانید به سرعت کلیه مطالب را یادآوری کنید .

تکنیک سازمان دهی مطالب :

این تکنیک همانندسایرتکنیکهای روش دقیق خوانی باعث افزایش درک وسرعت یادگیری وسهولت دربازیابی مطالب آموخته شده می شود برای سازماندهی مطالب، استخراج سه بخش ازمتن اصلی کتاب لازم است که عبارتند از:

  1. موضوع اصلی
  2. نکته های اصلی
  3. نکات جزیی

1-موضوع اصلی

موضوع اصلی ،موضوعی است که تمامی مطالب ونکات یک فصل یا کل کتاب را دربرمی گیرد وبقیه مطالب حول وحوش آن می چرخد .

2- نکات اصلی :

این نکات خطوط واندیشه های اصلی ومهم دریک کتاب هستند که درمجموع موضوع اصلی رامی سازند کلیت آنهاازموضوع اصلی کمتر است وصراحت بیشتری دارند .

3-مواردجزیی :

این موارد،اطلاعات جزیی تر هستند که بصورت مثالها ونمونه ها،عکس وتصویر واطلاعات واقعی مطرح می گردند .مجموعه مواردجزیی ،درس وشناخت نکات اصلی راآسانترمی سازد .

نمودارزیرارتباط بین موضوع اصلی ،نکات اصلی ومواردجزیی رانشان می دهد .دانشجو می تواند ازنمودارهایی مثل نمودارزیردرسازماندهی مطالب استفاده نماید .

تکنیک علامت گذاری در متن:

در این تکنیک دانشجو فعالیتهایی را بر روی متن اصلی کتاب انجام می دهد از قبیل علامت گذاری به شکلهای مختلف در متن، خط کشیدن زیر عبارات مهم، حاشیه نویسی و ...

علامت گذاری و حاشیه نویسی در هر فردی با افراد دیگر ممکن است متفاوت باشد زیرا این علایم قرار دادی است بین فرد با خودش مثلا ممکن است فردی مهمترین مطالب را داخل پرانتز قرار دهد در حالی که فرد دیگر آنرا داخل دایره ای قرار دهد اما نکته مهمی که در هر نوع علامت گذاری حائز اهمیت است اینست که بهتر است همانند تکنیک سازماندهی مطالب را در سه دسته مجزا (موضوع اصلی،نکته اصلی، موارد جزئی) قرار داده وآنها را با علامت های مختلف نشان دهید بعنوان مثال می توانید موضوعات اصلی را داخل دایره ای قرار داده و نکات اصلی را با پرانتز نشان داده و زیر موارد جزئی خط بکشید.
نظرات (0)
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نظر بدهید
نام :
ایمیل :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد