X
تبلیغات
پیکوفایل
رایتل

نقش‌های مردانه و زنانه و تقابل آن در زندگی

در روزگاران کهن خانواده ابتدا بسیار وسیع بوده و شامل همسران، فرزندان، نوه‌ها و نبیره‌ها و بستگان نسبی و سببی می‌شده است. طبق بعضی نظریه‌های جامعه‌ شناسی ساختار خانواده در دوره‌های مختلف تاریخی بصورت تک همسری، مادر سالاری، پدر سالاری، درون همسری، خانواده هسته‌ای و خانواده گسترده مطرح بوده است. تحولات صنعتی و تولید ماشین و بسط تخصص و توسعه کارگاهها و کارخانه‌های جدید سبب شد که خانواده گسترده به خانواده محدود و مستقل تبدیل شود و از نظر تعداد اعضاء خانواده، اختیارات اعضاء، مسئوولیت تربیتی و سازگاری افراد باهم تغییراتی پدید آید.

تغییر شکل خانواده

     در ابتدا خانواده بصورت قبیله‌ای (گسترده) بود و بچه متعلق به مادر بود زیرا نقش فیزیولوژی مرد در تولید مثل نادیده گرفته می‌شد و زن وابسته به افراد خانواده خود بود. کشاورزی رواج داشت و در کشاورزی نقش زن معتبر بود چرا که محل کشاورزی نزدیک خانه بود. پس از کشاورزی، دامپروری رونق پیدا کرد در این حال مرد به علت داشتن نیروی زیادی که دامپروری می‌طلبید و در مرد گنجایش قلب بیشتر است بنابراین خون بیشتر و سریعتر در بدن جریان دارد. همینطور ششهای بزرگتر برای دم و بازدم بیشتر و ترشح هورمونی که مرد را کمتر یا دیرتر خسته می‌کند بیشتر مطرح می‌شد. منظور از توانایی قدرت ماهیچه‌ای است چرا که برخی از بیماریها را مردان بیشتر می‌گیرند. دامپروری و شکار باعث دوری مرد از خانه شد و دستگاههای بدنی او با محرکهای بیشتری روبرو شد. بر طبق تحقیقات این محرکهای بیشتر باعث عملکرد ذهنی بیشتر شد و مرد بیشتر از زن پیشرفت کرد.

     تغییر شکل خانواده بر روی وظایف زن و شوهر تأثیر می‌گذارد. 2 دسته وظیفه در خانه مطرح است.

1 ـ وظایف پایه و اساسی و ثابت (حمایت از یکدیگر ـ برخورد خالصانه ـ زایمان زن و...)

2 ـ متأثر از عملکرد زن و مرد در یک خانواده خاص (الگویی وجود ندارد و باید باهم توافق کنند)

بالاترین تأثیر را پویایی (تغییر شکل) خانواده بر نقش‌ها می‌گذارد. امروز به راحتی نقش اقتصادی زن توسط اشتغال او برای بسیار از خانواده‌ها محسوس است. خانواده در کل در حال گذار است. در حال گذار یعنی شکل منسجم پیدا نکرده است. از گسترده به هسته‌ای در حال تغییر شکل است. در شکل ظاهراً هسته‌ای است ولی در واقع از لحاظ دینامیکی (روابط) گسترده است. (علیایی زند، 1374)

انتظارات

     نظام اجتماعی افراد خود را از راه درونی کردن ارزشها و اعمال مجازات، اجتماعی می‌کند. افراد در جریان اجتماعی شدن الگوهای عمل مربوط به نقش‌های خود را می‌آموزند و به تحقق آنها علاقه‌مند می‌شوند تا آن جا که در صورت عمل نکردن به آنها احساس ناراحتی می‌کنند. در صورتیکه جریان اجتماعی شدن بطور کامل تحقق نیابد و افراد از حقوق و وظایف نقش‌های خود درک کاملی نداشته باشند یا برای انجام آنها آمادگی لازم را پیدا نکرده باشند. در برآوردن انتظارات یکدیگر دچار مشکل می‌شوند و به این ترتیب ناسازگاری پیش خواهد آمد.

در مورد نقش‌های زن و شوهری در نظر بگیرید:

     ـ مردی که با وجود تلاش برای تهیه مایحتاج مادی خانواده به امور تربیتی و روانی فرزندان خود توجه کافی ندارد.

     ـ زنی که با وجود فداکاری و تلاش برای اداره امور منزل با خویشاوندان همسر خویش برخورد مناسبی ندارد. هر دو مورد ذکر شده نشان می‌دهد که زن و شوهر حقوق و وظایف نقش‌های زن و شوهری خویش را بطور کامل نیاموخته‌اند.

     در صورتیکه افراد به گونه‌های مختلف اجتماعی شوند در زندگی انتظارات متفاوتی از یکدیگر خواهند داشت و این تفاوت انتظارات موجب اختلاف آنها خواهد شد. مثلاً:

     ـ زنی که کار کردن در بیرون از منزل را یک ارزش می‌داند و انتظار دارد همسرش در این زمینه با او همکاری داشته باشد. اگر با مردی ازدواج کند که کار در منزل را وظیفه اصلی بداند، ازدواج وی با نارضایتی خواهد بود. مردی که دوست دارد
تا نیمه‌های شب در بیرون از منزل با دوستان خویش باشد اگر با زنی ازدواج کند که انتظار دارد همسرش پس از فراغت از کار به منزل بیاید زندگی خوبی نخواهد داشت.

     زنی که از شوهرش انتظار احترام نسبت به اقوام خود را دارد و او این انتظار را برآورده نساخته (آگاهانه یا ناآگاهانه) از شوهر خویش ناراحت است.

     مردی که انتظار داشته است همسرش غذای مورد علاقه او را تهیه کند و زن قادر به پختن چنین غذایی نیست از او ناراضی است.

     زنی که انتظار داشته است همسرش شریک زندگی او باشد، در تربیت فرزندان و اداره کانون خانواده او را صمیمانه یاری کند و نیازهای خانواده او را با تلاش و کوشش خود برآورده سازد. می‌بیند که او با گرفتار شدن در دام اعتیاد بر هستی زن و فرزندانش می‌زند و با بی‌اعتنایی و لاابالی گری، شیرازه خانواده را از هم می‌پاشد و موجب سرافکندگی و تباهی اعضای خانواده می‌شود و... چنین زنی چگونه می‌تواند از همسر خویش راضی و خرسند باشد؟ این فهرست را تا ده‌ها و صدها مورد میتوان ادامه داد.

     اکنون این پرسش مطرح می‌شود که این انتظارات چه هستند و چگونه شکل می‌گیرند؟ هر نقش با مجموعه‌ای از الگوهای عمل مرتبط با آن همراه است. مجموعه‌ای از این الگوهای عمل را مردی که نقشی را به عهده می‌گیرد، تحقق می‌بخشد و مجموعه‌ای از آنها را دیگران محقق می‌سازند.

     به این ترتیب می‌توان گفت انتظارات، الگوهای عملی هستند که هریک از دو طرف دیگری را عطف به تحقق آن‌ها می‌داند و در صورتیکه طرف مقابل آن‌ها را محقق نسازد، آزردگی و نارضایتی و در نهایت، ناسازگاری و جدایی پیش می‌آید.

خانواده‌های دو شغله

     شرایط اقتصادی اغلب خانواده‌ها ایجاب می‌کند که زن و شوهر هر دو بیرون از منزل کار کنند به همین دلیل امروز برای رسیدن به مشکلات این دسته از خانواده‌ها حساب جداگانه‌ای باز شده است.

     در واقع عنوان خانواده‌های دو شغله هم آنقدر مناسب نیست زیرا در واقع این قبیل خانواده‌ها سه شغله هستند که در ازاء دو شغل دستمزد دریافت می‌کنند و برای شغل سوم که انجام کارهای منزل است پولی به آن‌ها نمی‌رسد. روانشناسان اجتماعی
به این نتیجه رسیده‌اند که خانمهایی که بیرون از منزل کار می‌کنند اگر از شغلشان راضی باشند بیشتر از خانمهایی که در منزل می‌مانند و کار بیرون ندارند از زندگی زناشویی خود لذت می‌برند و نسبت به فرزندان خود احساس بهتری دارند
...

     با این حال این افراد مشکلات، تنشها و گرفتاریهای شغلی‌شان را به منزل می‌آورند.

     زنی در همین ارتباط می‌گفت: وقتی شب از سرکار برمی‌گردم با آن زنی که صبح از خانه خارج می‌شود شباهتی ندارم.

     با آنکه خانواده‌هایی که زن و شوهر هر دو کار می‌کنند درآمد بیشتری دارند و در صرف پول و پرداخت مخارج منزل دست و دلباز هستند کار کردن توأم زن و مرد می‌تواند مشکلات روانی و گرفتاری روابط میان زن و شوهر را تشدید کند.

     از جمله این مشکلات میزان کمک به یکدیگر در کارهای خانه و نگهداری فرزندان است. (بک، 1378)

هویت شغلی و سازگاری

     هم زن و هم مرد محتاج شناساندن و هویت بخشی به خود هستند، زیرا هویت یابی و ابراز هویت کردن یکی از نیازهای آدمی را تشکیل می‌دهد ارضای نیاز مزبور بستگی به محیط زندگی (خانه، جامعه) دارد.

     یعنی هر یک از دو محیط مقتضیات و شرایطی را برای ابراز هویت فردی فراهم می‌آورد.

نظرات (0)
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نظر بدهید
نام :
ایمیل :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد