X
تبلیغات
رایتل

معرفی رشته الهیات و معارف اسلامی

الهیات و معارف اسلامی

هدف :

رشته‌های پنجگانه الهیات به منظور تامین چهار هدف اساسی تشکیل شده است:

1- تربیت دبیران تعلیمات دینی 2- ایجاد زمینه برای تربیت مربیان اسلامی مورد نیاز کشور 3- فراهم آوردن امکانات برای کسب معلومات با شیوه دانشگاهی برای افرادی که به این کار علاقه‌ دارند ولی مجال و امکانات لازم برای ادامه تحصیل در حوزه‌های علمیه را ندارند. 4- تربیت محقق در علوم و معارف اسلامی

قرآن معدن ایمان و کانون فروزان آن است، سرچشمه‌ها و دریاهای دانش است. آبگیرها و برکه‌های دادگری است. شالوده و ساختمان اسلام است و دره‌ها و دشتهای پهناور حق است و حدیث در کنار قرآن یکی از دو شاهبالی است که انسان را به قله کمال می‌رساند. آری قرآن و حدیث دو مصدر دین شناسی و مادر علوم اسلامی به شمار می‌روند و از همین‌رو هر مسلمانی باید به مطالعه آنها بپردازد اما بی‌شک تمامی مسلمانان نمی‌توانند در زمینه قرآن و حدیث تحقیق کنند، چرا که این دو دریای بیکران روشنگری، قلمرویی بسیار گسترده دارند و باید تحصیلات و مطالعاتی ویژه داشت تا بتوان در این زمینه فعالیت نمود. دانشی که دانشجویان رشته الهیات گرایش علوم قرآن و حدیث به طور آکادمیک و دانشگاهی فرا می‌گیرند.

دکتر پهلوان استاد علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران در اهمیت این گرایش می‌گوید:

«قرآن کتاب آسمانی ما مسلمان‌هاست و اصل و ریشه همه مطالب دینی در این کتاب وحی و آسمانی موجود است. از همین‌رو حتی محققان یهودی و مسیحی نیز بر روی قرآن تحقیق کرده و برای این کتاب ارزش قائلند چه برسد به ما مسلمانها که باید اطلاعات بیشتری درباره آن داشته باشیم. همچنین احادیث نیز به عنوان یکی از دو امانت گرانبهای پیامبر که در آنها به جزئیات معارف و احکام اسلامی پرداخته شده است، باید مورد توجه ما مسلمانها قرار گیرد. برای مثال مسائلی مانند اقتصاد اسلامی، سیاست و تعلیم و تربیت مسلما باید برگرفته از قرآن و احادیث اهل بیت باشد و این نیازمند آشنایی عمیق و کامل با این دو امانت گرانبهای پیامبر اسلام است.»

دکتر پهلوان همچنین در معرفی این گرایش می‌گوید:

«در گرایش علوم قرآن و حدیث دانشجویان 12 واحد تفسیر قرآن کریم می‌گذرانند که در این 12 واحد با شان نزول، مفهوم آیات و تفسیرهای مهم قرآن کریم آشنا می‌شوند. همچنین دانشجویان 12 واحد درسی در زمینه علوم قرآنی مطالعه می‌کنند که در این 12 واحد با علوم خاصی که هر پژوهشگر قرآن باید با آنها آشنا باشد مثل مبحث مجمل و مبین، منطق و مفهوم ، عام و خاص، محکمات و متشابهات آشنا می‌شوند که لازمه فهم و درک قرآن و تفسیر و تبیین آن می‌باشد. برای مثال دانشجو در مبحث مجمل و مبین می‌آموزد که در قرآن بعضی از احادیث به صورت مجمل بیان شده است و توضیح و تفسیر این آیات در سایر آیات قرآن یا احادیث آمده است. مثل آیه 37 سوره بقره که در آن آمده است: «فتلقی آدم من ربه کلمات فتاب علیه» یعنی وقتی آدم از بهشت رانده شد، چون راه و رسم توبه کردن را نمی‌دانست، خدا به او کلماتی را آموخت پس توبه او مورد قبول قرار گرفت . اما این کلمات در آیه مورد نظر توضیح داده نشده است و در واقع این آیه به صورت مجمل، مساله توبه رامطرح نموده است.

آیا می‌توان مذهبی را بدون آشنایی با فرهنگ، تمدن، شخصیت‌های بزرگ، محیط، زمان و اوضاع دوران پیدایش، دوران شکوفایی و گسترش آن مذهب شناخت؟

بدون شک چنین کاری غیرممکن است. یعنی نمی‌توان اسلام را بدون توجه به تاریخ تمدن و فرهنگ اسلامی مطالعه کرد و به شناخت کامل نیز دست یافت. از همین رو رشته الهیات و معارف اسلامی اهمیت بسیاری برای شناخت تاریخ فرهنگ و تمدن ملل اسلامی قائل است تا جایی که گرایش خاصی به همین نام در این رشته وجود دارد.

دکتر قراچانلو مدیر گروه تاریخ فرهنگ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران در معرفی این گرایش می‌گوید:

«گرایش تاریخ فرهنگ و تمدن ملل اسلامی، دانشجویان را با تاریخ و جغرافیای ممالک اسلامی آشنا می‌کند، یعنی دانشجویان با فرهنگ، عادات و رسوم مسلمانهای نقاط مختلف جهان از جمله مسلمانهای آسیای جنوب شرقی، شمال‌آفریقا، اروپا و آمریکا آشنا می‌شوند. همچنین با تاریخ اسلام از زمان ظهور پیامبر اکرم تا زمان حال، تاریخ تشکیلات اسلامی (آشنایی با نظام و تشکیلات دولتهای مسلمان اعم از نظام مالی، نظام اداری ، تشکیلات سیاسی و ... )‌تاریخ علوم (علوم عقلی و نقلی که از اسلام زاده شده است) تاریخ ناحیه‌ای، تاریخ نگاری (آشنایی با شیوه‌های تاریخ نگاری در اسلام و انواع تاریخ‌نگاری اعم از وقایع نامه، معاجم‌الرجال، طبقات، احوال بلاد، احوال امم و ...) تاریخ هنر معماری اسلامی و تاریخ آموزش و پرورش اسلامی آشنا می‌گردند.»

در رشته الهیات و معارف اسلامی، گرایش ادیان و عرفان تنها گرایشی است که به بررسی و مطالعه ادیان دیگر می‌پردازد و دین اسلام را تنها در حیطه عرفان بررسی می‌کند.

خانم دکتر راسخی استاد ادیان و عرفان دانشگاه الزهرا در بیان تاریخچه این گرایش می‌گوید:

«تا قبل از قرن 18 دنیای مسیحیت با ادیان دیگر آشنایی چندانی نداشت، چرا که مسیحیان، سایر ادیان را شیطانی تلقی می‌کردند ولی با گسترش فتوحات استعماری و رفتن به سرزمین‌های دورتر از اروپا و آن سوی اقیانوسها، مسیحیان با ادیان و فرهنگ‌های دورتر از اروپا و آن سوی اقیانوسها آشنا شدند. گرچه این آشنایی در آغاز برای تحکیم تسلط خودشان بود ولی بعد از تقسیم‌بندی‌های جدید، علما و دانشمندان مسیحیت متوجه شدند که برخلاف تصور آنها، ادیان دیگر سراسر باطل، خرافه و بی‌پایه و اساس نیستند، این است که توجه به ادیان دیگر از اواخر قرن 19 گسترش پیدا کرد و از آن زمان دپارتمان‌هایی در دانشگاهها تاسیس شده است که به تاریخ ادیان و مطالعات مقایسه‌ای یا تطبیقی بین ادیان می‌پردازد.»

دکتر راسخی همچنین در معرفی این رشته می‌گوید: «در رشته ادیان و عرفان دانشجویان با تاریخ ظهور و گسترش ادیان زنده (ادیانی که هنوز پیروان بسیاری دارند) آشنا می‌شوند و سه بخش اساسی احکام و آداب، عقاید و اخلاق را در هر دینی مطالعه می‌کنند که البته در این مطالعه شخص پژوهشگر در صدد اثبات حقانیت یا بطلان دین خاصی نیست بلکه در صدد شناسایی و درک مواضع مشترک می‌باشد. گفتنی است که ادیان زنده‌ای که دانشجویان مطالعه می‌کنند، براساس خاستگاه آنها به سه گروه تقسیم می‌شوند که عبارتند از:

الف ) ادیان خاورمیانه که شامل ادیان سامی یعنی یهودیت، مسیحیت و اسلام می‌شود که پیامبران آنها نسلشان به حضرت ابراهیم می‌رسد و دین زرتشت که خاستگاه آن ایران است.

ب ) ادیان خاور دور که ادیان کشورهای چین و ژاپن است و شامل «کنفوسیوس» ، «تائو» ، «شین‌تو» می‌گردد.

ج ) ادیان شبه جزیره هند که عبارتند از : هندو ، بودا و جین.

در ضمن دانشجویان با ادیان ابتدایی و ادیان مرده مثل مانوی و مزدکی نیز تا حدودی آشنا می‌شوند.

این استاد دانشگاه در ادامه معرفی رشته ادیان و عرفان می‌گوید:

«دانشجویان این گرایش علاوه بر بررسی و مطالعه ادیان مختلف ، عرفان را نیز به عنوان یکی از مباحث مقایسه‌ای در ادیان مطالعه می‌کنند و با ادبیات عرفانی اسلام آشنا می‌شوند، البته این آشنایی در حد گسترده و وسیعی نیست یعنی برخلاف تصور بسیاری از داوطلبان ، این رشته بیشتر جنبه تاریخی دارد تا جنبه عرفانی و شاید بهتر باشد که عنوان این گرایش را مطالعات مقایسه‌ای در باب ادیان بگذاریم.»

هر انسان معتقد به مبدا و معاد بر این عقیده است که خداوند برنامه زندگی انسان را تشریح کرده است یعنی برای انسان وظایف یا حقوقی را مشخص کرده که سعادت انسان در پیروی از این وظایف و تلاش برای رسیدن به این حقوق می‌باشد. در دین اسلام علمی که بیانگر این حقوق است، علم فقه نام دارد و گرایش فقه و مبانی حقوق اسلامی به آموزش این علم می‌پردازد.

دکتر عابدینی مدیر گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران در معرفی این گرایش می‌گوید:

«رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، وظایف و حقوق انسان را از دیدگاه تشریعات الهی بیان می‌کند، حقوقی که از روی حکمت و بر روی محور مصالح و مقاصد خردمندانه است و در زمینه رابطه میان انسان و خدا ، رابطه انسانها با یکدیگر یا وظایف انسان نسبت به خود و طبیعت می‌باشد. 

گرایش‌های مقطع لیسانس:

این رشته دارای 5 گرایش می‌باشد، که عبارتند از:

1- رشته علوم قرآن و حدیث 2- تاریخ و تمدن ملل اسلامی 3- ادیان و عرفان تطبیقی 4- فلسفه و حکمت اسلامی 5- فقه و مبانی حقوق

آینده شغلی ،‌ بازار کار ، درآمد :

فارغ‌التحصیلان گرایشهای مختلف الهیات و معارف اسلامی می‌توانند در وزارت‌خانه‌ها و موسساتی نظیر: آموزش و پرورش ، وزارت ارشاد، وزارت امور خارجه، بنیاد پژوهشهای اسلامی و سایر موسسه‌های پژوهشی به کار اشتغال ورزند. همچنین فارغ‌التحصیلان گرایش فقه و مبانی حقوق در کارهایی نظیر دفاتر اسناد رسمی، دفاتر ازدواج، مشاوره حقوقی در ادارات دولتی و غیردولتی و دانشگاه‌ها می‌توانند مشغول کار شوند.

توانایی‌های مورد نیاز و قابل توصیه :

در این رشته توانایی‌ در زمینه علوم قرآنی، علوم عربی و انسانی و زبان خارجی لازم است، و نیز قدرت تحلیل و استدلال کافی در مسائل فکری و اعتقادی از ملزومات این رشته است.

علاقه به هدف الهی و خلوص نیت و البته داشتن انگیزه شرط اساسی پیشرفت در این رشته است. لازم به ذکر است که برای بررسی بسیاری از مسائل فرد باید منطقی بوده ، مسائل را به دور از تعصب و با شیوه‌های علمی بررسی کند.

هر دانشجوی رشته الهیات و معارف اسلامی باید به زبان و ادبیات عرب مسلط بوده و به آن علاقمند باشد چرا که برای ورود به وادی قرآن و حدیث و مطالعه تاریخ و تمدن کشورهای مسلمان و کتب عرفانی و فلسفی اسلامی و یا تحقیق و مطالعه بر روی فقه و مبانی حقوقی اسلامی آشنایی با عربی یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.

همچنین دانشجویان این رشته لازم است که با زبان انگلیسی آشنا باشند تا بتوانند معارف اسلامی را بسط و گسترش دهند و در این زمینه تبلیغ کنند. این آشنایی برای دانشجویان گرایش ادیان و عرفان ضروری‌تر است چون کتب مذهبی ادیان دیگر به زبان عربی نوشته نشده است و برای مطالعه این کتب باید حداقل به زبان انگلیسی به عنوان زبان بین‌المللی مسلط بود.

دکتر قراچانلو استاد تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران در مورد سایر توانمندیهای دانشجوی این رشته می‌گوید:

«دانشجوی الهیات و معارف اسلامی باید در زبان و ادبیات فارسی توانمند باشد تا بتواند تحقیقات و پژوهش‌های خود را به زبان سلیس و روان بنویسد.

همچنین باید مسایل و مباحث یا وقایع تاریخی را به خوبی تجزیه و تحلیل کند نه اینکه تنها به حجم محفوظات خود بیفزاید»

دکتر راسخی نیز در مورد توانمندیهای دانشجوی گرایش ادیان و عرفان می‌گوید:

«برای مطالعه گرایش ادیان و عرفان دو شرط لازم است. یکی این که دانشجوی این گرایش باید فردی دیندار باشد چون اعتقادات دینی به انسان امکان فهم ادیان دیگر را نیز می‌دهد، همچنین ایمان قلبی باعث می‌شود که انسان هنگام مطالعه ادیان مختلف، دچار سردرگمی و آشفتگی نشود.

دوم اینکه دانشجوی این رشته باید به زبان انگلیسی مسلط باشد چون در هر دینی ، منبع اصلی احکام و تعالیم آن دین، کتاب مقدس آن است و کتاب مقدس هر دینی را نیز باید به زبان اصلی مطالعه کرد. البته در مقطع لیسانس آشنایی با زبان انگلیسی کافی است چون به این زبان منابع و کتب متعددی در زمینه ادیان مختلف وجود دارد اما در مقطع فوق‌لیسانس و دکتری، دانشجو باید به زبان کتاب مقدس دینی که به صورت تخصصی روی آن مطالعه و تحقیق می‌کند، مسلط باشد.

همچنین لازم است با عرفان در حد مقدماتی آشنا باشد؛ زیرا همه ادیان به نحوی تحت‌تاثیر جریانهای شایع عرفانی در سرزمین خود بوده‌اند. برای مثال ما نمی‌توانیم تاثیر افلاطون را در گسترش مبانی عرفان سامی (یهودیت، مسیحیت و اسلام) نادیده بگیریم و بالاخره دانشجوی این رشته باید با اصلاحگران بزرگ ادیان مختلف آشنا باشد تا تحولات فکری ادیان مختلف برایش ملموس بشود و بتواند آنها را درک کند. در غیر این صورت در دانشگاه با انبوهی از اطلاعات مواجه می‌شود، بدون آنکه بتواند آنها را طبقه‌بندی کرده و تجزیه و تحلیل کند»

وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر:

گفتنی است که رشته الهیات و معارف اسلامی در هر 6 گرایش تا مقطع دکتری در دانشگاههای ایران ارائه می‌شود.

مصاحبه با استاد دانشگاه :

دکتر پهلوان در مورد تفاوت رشته الهیات گرایش فقه و مبانی حقوق اسلامی با رشته حقوق می‌گوید: در رشته حقوق مسائل مختلف حقوق اعم از فقه اسلامی ، حقوق مدنی، حقوق جزا، حقوق تجارت و قوانین موضوعه که در قانون اساسی مشخص شده و توسط مجلس شورای اسلامی تکمیل و تفسیر می‌شود، تدریس می‌گردد اما در رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، حقوقی که از قرآن و احادیث استخراج می‌شود و اصول (قواعد کلی حاکم بر فقه) آموزش داده می‌شود.

تهیه کننده : مهدی چمنی

نظرات (8)
بسم الله
سلام
“متشابهات” با “ما تشابه منه” در آیه ۷ سوره آل عمران یکی نیستند.”متشابهات” شبیه ساز و تشبیه کننده مفاهیم غیبی هستند.تاویل آنها در یوم قیامت است.”ما تشابه منه” زمانمند هستند .پس از نزول آیات بعضی از افراد که اتصال و ارتباط آیات را رعایت نمی کنند دچار اشتباه برداشت از آنها میشوند.آن آیات برای ایشان “ما تشابه منه” میشود.به عبارت واضح تر “ما تشابه علیهم منه” رخ میدهد.مثل “ان البقره تشابه علینا” (بقره آیه ۷۰).تاویل این آیات را راسخون در علم که افرادی هستند که اتصال و کلیت آیات را رعایت میکنند میدانند.
والسلام
quranmizan.com
امتیاز: 0 2
شنبه 21 بهمن‌ماه سال 1391 ساعت 12:51 ق.ظ
بسم الله
سلام
“متشابهات” با “ما تشابه منه” در آیه ۷ سوره آل عمران یکی نیستند.”متشابهات” شبیه ساز و تشبیه کننده مفاهیم غیبی هستند.تاویل آنها در یوم قیامت است.”ما تشابه منه” زمانمند هستند .پس از نزول آیات بعضی از افراد که اتصال و ارتباط آیات را رعایت نمی کنند دچار اشتباه برداشت از آنها میشوند.آن آیات برای ایشان “ما تشابه منه” میشود.به عبارت واضح تر “ما تشابه علیهم منه” رخ میدهد.مثل “ان البقره تشابه علینا” (بقره آیه ۷۰).تاویل این آیات را راسخون در علم که افرادی هستند که اتصال و کلیت آیات را رعایت میکنند میدانند.
والسلام
quranmizan.com
امتیاز: 2 0
شنبه 21 بهمن‌ماه سال 1391 ساعت 01:21 ق.ظ
سلام مطالبتون عالیه من دانشجوی کارشناسی تاریخم .. اگه میشه به وبلاگ کلاسمون سر بزنید اگه میشه مطالبتون بیشتر کنین تا بیشتر استفاده کنیم
امتیاز: 3 1
یکشنبه 17 آذر‌ماه سال 1392 ساعت 10:38 ب.ظ
سلام من کنکور حسابداری دادم و قبول شدم
چجوری میتونم الهیات بخونم حتما باید مقطع دبیرستان انسانی رو طس کنم خواهشمندم راهنماییم کنید میخوام کنکور بدم
امتیاز: 4 3
یکشنبه 16 آذر‌ماه سال 1393 ساعت 03:56 ب.ظ
سلام وخسته نباشید من لیسانس رشته الهیات علوم وقران وحدیث هستم ووالان ۵ساله بیکارم وهمش دنبال استخدامی هستم.ولی به هرجارفتم گفتند رشته بوده توخوندی اصلاکارنیست...
فکرمیکنم اگرحرفه ای یادمیگرفتم بهترازاین بود که خوندم.
بهتره حقیقت روبگید تااینکه بیخودی تعریف وتمجیدکنیدازاین رشته بیخودی....
باتشکر ...
امتیاز: 3 3
پنج‌شنبه 22 مهر‌ماه سال 1395 ساعت 03:03 ب.ظ
من تازه انتخاب واحد کردم در رشته الهیات و علوم قرآن و حدیث ولی نظرم عوض شد میخواهم رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی برم میشه؟
امتیاز: 4 1
سه‌شنبه 4 آبان‌ماه سال 1395 ساعت 04:43 ب.ظ
تو رو خدا الکی از رشته ها تعریف نکنید.من تاریخ تمدن تموم کردمذچیکاره شدم؟،هیچی بیکار
امتیاز: 1 0
پنج‌شنبه 7 بهمن‌ماه سال 1395 ساعت 11:28 ق.ظ
ببخشید من گیج شدم یعنی اگه کسی بخواد عرفان بخونه رشته ادیان و عرفان به اون نمی پردازه ؟
پس دقیقا باید چه رشته ای بریم که توی این زمینه باشه؟
حوزه برای درس های این چنینی مناسبه یا دانشگاه؟
امتیاز: 2 1
سه‌شنبه 10 اسفند‌ماه سال 1395 ساعت 02:29 ب.ظ
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نظر بدهید
نام :
ایمیل :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد